Kruiptijm is de laatste jaren steeds populairder geworden als bodembedekker. Dat is niet zo vreemd: het plantje blijft laag, bloeit prachtig, ruikt lekker en kan op geschikte plekken een dicht groen tapijt vormen. Bovendien wordt kruiptijm vaak genoemd als alternatief voor gras, bijvoorbeeld in een kleine voortuin of tussen stapstenen.

Toch is kruiptijm niet voor iedere tuin de ideale oplossing. Vooral een natte bodem, veel schaduw en intensief gebruik kunnen problemen opleveren. Wie alleen naar foto’s van prachtig paars bloeiende tijmtapijten kijkt, krijgt daardoor misschien een iets te rooskleurig beeld.

Wat zijn precies de nadelen van kruiptijm en wegen deze op tegen de voordelen? In dit artikel zetten we alles voor je op een rij.

Wat is kruiptijm?

Kruiptijm is een verzamelnaam die wordt gebruikt voor laagblijvende, kruipende tijmsoorten en cultivars. Een bekende soort is Thymus serpyllum. In tegenstelling tot veel andere kruiden groeit kruiptijm niet voornamelijk omhoog. De plant vormt lange, laag over de grond groeiende stengeltjes en kan zo uiteindelijk een soort tapijt vormen.

Afhankelijk van de soort of cultivar blijft de plant slechts enkele centimeters hoog. In de zomer verschijnen kleine roze, paarse, lila, rode of soms witte bloemetjes.

Kruiptijm behoort tot dezelfde plantenfamilie als onder andere munt, lavendel en salie. Het kleine blad is aromatisch. Vooral wanneer je het blad aanraakt of over de plant loopt, kan de karakteristieke tijmgeur vrijkomen.

Kruiptijm wordt onder andere gebruikt:

• als bodembedekker;
• tussen stapstenen en tegels;
• in rotstuinen;
• langs tuinpaden;
• aan de rand van borders;
• op zonnige hellingen;
• in grindtuinen;
• in potten en bakken;
• als gedeeltelijke vervanger van een gazon.

De plant houdt vooral van een zonnige plek en een goed doorlatende bodem. Kruiptijm kan behoorlijk goed tegen droogte, maar heeft juist veel moeite met langdurig natte grond.

Wat zijn de nadelen van kruiptijm?

Hoewel kruiptijm vaak wordt aangeprezen als een vrijwel onderhoudsvrije bodembedekker, zitten er wel degelijk beperkingen aan de plant. De belangrijkste nadelen van kruiptijm hebben te maken met vocht, beloopbaarheid, groeisnelheid en de standplaats.

1. Kruiptijm kan slecht tegen natte grond

Dit is waarschijnlijk het belangrijkste nadeel van kruiptijm in Nederlandse en Belgische tuinen. Tijm houdt van grond waar overtollig water gemakkelijk uit kan verdwijnen.

Staat de plant langdurig met zijn wortels in natte grond, dan neemt de kans op wortelrot toe. Vooral een combinatie van kou en veel vocht gedurende de winter kan problemen veroorzaken. De plant kan dan plaatselijk of zelfs helemaal afsterven.

Heb je zware kleigrond waarop na een regenbui lang plassen blijven staan? Dan is kruiptijm niet automatisch een goede keuze. Je zult de drainage moeten verbeteren of voor een verhoogde plantplek moeten zorgen.

2. Kruiptijm houdt niet van schaduw

Kruiptijm is een echte zonliefhebber. De plant groeit en bloeit het mooist wanneer hij voldoende direct zonlicht krijgt. De RHS adviseert voor verschillende kruiptijmcultivars een standplaats in de volle zon.

In een donkere tuin of onder grote bomen kan kruiptijm daarom tegenvallen. De groei kan minder compact worden en de bloei minder uitbundig.

Wil je vooral een schaduwrijke plek bedekken, dan kun je beter kijken naar bodembedekkers die specifiek voor halfschaduw of schaduw geschikt zijn.

3. Het is geen volledige vervanger voor een intensief gebruikt gazon

Een veld met bloeiende kruiptijm kan er spectaculair uitzien en de plant wordt regelmatig als alternatief voor gras genoemd. Dat betekent echter niet dat je een traditioneel gazon zonder meer kunt vervangen door kruiptijm.

Licht belopen is bij veel kruipende tijmsoorten geen groot probleem. Daarom wordt tijm bijvoorbeeld gebruikt tussen stapstenen en in voegen van bestrating. Sommige soorten verspreiden daarbij zelfs hun geur wanneer je erop stapt.

Maar een kruiptijmveld is geen voetbalveld. Intensief lopen, spelende kinderen, rennende honden of regelmatig tuinmeubilair verplaatsen kan planten beschadigen.

Wil je een tuin waar dagelijks intensief overheen wordt gelopen, dan is een normaal gazon of een andere stevige ondergrond meestal praktischer.

4. Een dicht tapijt ontstaat niet onmiddellijk

Een ander punt dat soms wordt onderschat, is de tijd die nodig is om een volledig gesloten plantendek te krijgen.

Je kunt natuurlijk veel planten dicht bij elkaar zetten, maar dat maakt de aanleg duurder. Zet je minder planten neer, dan zul je langer moeten wachten totdat ze naar elkaar toe zijn gegroeid.

In die tussenperiode blijft er kale grond zichtbaar en kan er onkruid tussen de jonge planten verschijnen.

5. In het begin moet je alsnog onkruid verwijderen

Eenmaal dichtgegroeid kan een bodembedekker de groei van veel ongewenste planten beperken. Ook tijm kan als bodembedekker helpen om onkruid te onderdrukken.

Dat betekent niet dat je na het planten nooit meer hoeft te wieden. Vooral tijdens de aanlegfase kunnen snelgroeiende onkruiden tussen de tijmplanten verschijnen.

Verwijder deze tijdig. Als hoog onkruid boven de tijm uitgroeit, kan het licht wegnemen en de ontwikkeling van je bodembedekker vertragen.

6. Kruiptijm kan houtig worden

Tijm is geen zachte grasplant. Oudere planten kunnen aan de basis steeds houtiger worden. Daardoor kan een ouder tijmtapijt er na verloop van tijd minder fris en gelijkmatig uitzien.

Snoeien helpt om de plant compact te houden. De RHS adviseert bij verschillende cultivars om kruiptijm na de bloei terug te knippen. Ook kunnen sterk verhoute planten uiteindelijk worden gedeeld of vervangen.

7. Niet iedere kruiptijm is hetzelfde

Onder de naam kruiptijm worden verschillende soorten en cultivars aangeboden. Ze kunnen verschillen in groeisnelheid, hoogte, bloemkleur, winterhardheid en uiteindelijke breedte.

Ook de mate waarin ze geschikt zijn om tussen stenen te groeien of belopen te worden, verschilt.

Kijk daarom niet alleen naar het woord “kruiptijm” op het plantenlabel, maar controleer welke soort of cultivar je daadwerkelijk koopt.

8. Een koude én natte winter kan problemen geven

Veel kruiptijmsoorten kunnen behoorlijk goed tegen vorst. Het grotere gevaar is vaak niet de kou zelf, maar wintervocht.

Kruiptijm houdt niet van natte voeten. Wanneer water in een zware bodem nauwelijks kan wegzakken, kunnen wortels gaan rotten. De RHS waarschuwt bij tijm dan ook specifiek voor vochtige omstandigheden in de winter.

Een zonnige, droge tuin met zandgrond is daardoor veel geschikter voor kruiptijm dan een laaggelegen tuin met zware, permanent vochtige klei.

9. Niet ideaal wanneer je een strak gazon wilt

Een gazon en een tijmtapijt hebben een heel andere uitstraling. Kruiptijm vormt een natuurlijk, soms enigszins grillig plantendek. Tijdens de bloei kan een groot gedeelte bovendien roze of paars kleuren.

Vind je juist een strak, egaal groen gazon mooi? Dan is kruiptijm waarschijnlijk niet de beste vervanger.

De voordelen van kruiptijm

Tegenover de nadelen van kruiptijm staan gelukkig behoorlijk wat voordelen. Op de juiste plaats is het juist een bijzonder makkelijke en aantrekkelijke plant.

Kruiptijm blijft mooi laag

Een groot voordeel is de beperkte hoogte. Veel kruipende tijmsoorten worden slechts enkele centimeters hoog. Daardoor hoef je ze niet voortdurend te maaien zoals een gazon.

Af en toe terugknippen kan wel verstandig zijn om de planten compact te houden.

Prachtige bloei

Wanneer kruiptijm massaal bloeit, kan een groot gedeelte van de bodem veranderen in een kleurrijk tapijt. Afhankelijk van de gekozen cultivar zijn er onder andere roze, paarse, rode en witte varianten verkrijgbaar.

Vooral langs een zonnig tuinpad, in een rotstuin of tussen grote stenen kan dit bijzonder mooi zijn.

Interessant voor bijen en andere bestuivers

De kleine bloemen zijn niet alleen decoratief. Tijm is ook interessant voor bestuivende insecten. Verschillende kruiptijmsoorten worden specifiek genoemd als aantrekkelijke planten voor bijen.

Wil je meer bloemen voor insecten in je tuin, dan kan kruiptijm dus een interessante aanvulling zijn.

Kruiptijm kan goed tegen droogte

Eenmaal goed aangeslagen heeft tijm relatief weinig water nodig. De plant is aangepast aan droge omstandigheden en veel soorten zijn droogtetolerant.

Dat maakt kruiptijm interessant voor een tuin waarin je het waterverbruik wilt beperken.

Tijdens langdurige droogte kan natuurlijk alsnog water nodig zijn, zeker bij jonge planten die nog geen uitgebreid wortelstelsel hebben.

Je hoeft niet te maaien

Gebruik je kruiptijm als alternatief voor een klein stukje gazon, dan hoef je niet iedere week met de grasmaaier aan de slag.

Dat scheelt niet alleen werk, maar ook het gebruik van een elektrische of benzinegrasmaaier.

Kruiptijm ruikt lekker

Het blad bevat aromatische stoffen die de kenmerkende tijmgeur veroorzaken. Vooral wanneer je over de planten wrijft of erop stapt, komt de geur vrij.

Juist daarom is kruiptijm leuk langs een tuinpad of tussen stapstenen.

Geschikt voor arme grond

Waar veel tuinplanten behoefte hebben aan voedselrijke grond, kan tijm juist uitstekend groeien op relatief arme grond. Zandige, stenige en goed doorlatende grond kan zeer geschikt zijn.

Je hoeft de bodem dus niet voortdurend zwaar te bemesten.

Voor- en nadelen van kruiptijm in één overzicht

Voordelen	Nadelen
Blijft laag	Kan slecht tegen natte grond
Mooie bloemen	Heeft veel zon nodig
Interessant voor bijen	Niet geschikt voor intensieve betreding
Droogtetolerant	Groeit niet onmiddellijk dicht
Relatief weinig onderhoud	In de aanlegfase kan onkruid opkomen
Hoeft niet gemaaid te worden	Kan na verloop van tijd houtig worden
Aromatisch blad	Niet iedere cultivar heeft dezelfde eigenschappen
Geschikt voor arme grond	Natte winters kunnen problemen geven
Kan onkruid onderdrukken	Geen volwaardige vervanger voor ieder gazon
Geschikt tussen stenen	Minder geschikt voor zware, natte kleigrond

Is kruiptijm geschikt als bodembedekker?

Ja. Sterker nog: als de omstandigheden kloppen, is dit een van de interessantste toepassingen van kruiptijm.

De plant groeit horizontaal en kan uiteindelijk een dichte mat vormen. Hierdoor blijft de bodem bedekt en krijgt onkruid minder ruimte.

Vooral een zonnige, relatief droge border is geschikt. Je kunt kruiptijm bijvoorbeeld combineren met andere planten die van droge omstandigheden houden, zoals lavendel en bepaalde soorten salie.

Kun je kruiptijm tussen tegels planten?

Ja, mits er voldoende ruimte tussen de stenen zit en er grond aanwezig is waarin de plant kan wortelen.

Kruiptijm is bijzonder geschikt voor:

• voegen tussen grote natuurstenen;
• stapstenen;
• grindpaden;
• randen langs terrassen;
• openingen in stapelpaden;
• rotstuinen.

Kies bij voorkeur plekken waar niet voortdurend overheen wordt gelopen. Een enkele voetstap is iets heel anders dan tientallen keren per dag dezelfde route lopen.

Een bijkomend voordeel is dat het blad zijn geur kan verspreiden wanneer je eroverheen loopt.

Kun je kruiptijm gebruiken in plaats van gras?

Dat kan, maar vooral op plekken die weinig worden gebruikt.

Denk bijvoorbeeld aan een kleine zonnige voortuin waar vrijwel niemand loopt. Daar kan een tijmtapijt een interessant alternatief zijn voor een klein gazon dat je anders regelmatig zou moeten maaien.

Voor een achtertuin waar kinderen iedere dag voetballen is kruiptijm veel minder geschikt.

Je kunt ook voor een combinatie kiezen. Leg stapstenen aan op de belangrijkste looproute en laat kruiptijm rondom de stenen groeien. Je loopt dan voornamelijk over de stenen, terwijl de tijm voor het groene effect zorgt.

Waar kun je kruiptijm het beste planten?

De ideale standplaats is:

Zonnig: bij voorkeur een plek met veel direct zonlicht.

Goed gedraineerd: regenwater moet gemakkelijk weg kunnen.

Niet te voedselrijk: kruiptijm heeft geen extreem rijke tuingrond nodig.

Relatief droog: liever iets te droog dan voortdurend nat.

Zandgrond is vaak zeer geschikt. Heb je zware kleigrond, dan zul je extra aandacht moeten besteden aan drainage.

Een verhoogde border, rotstuin of verhoogd plantvak kan dan een slimme oplossing zijn.

Wanneer kun je kruiptijm planten?

Het voorjaar is een geschikt moment om tijm te planten. De bodem begint dan op te warmen en de planten krijgen een heel groeiseizoen om goed te wortelen voordat de winter begint.

Ook later in het voorjaar en aan het begin van de zomer kun je kruiptijm planten. De RHS noemt voor tijmplanten de periode van halverwege het voorjaar tot het begin van de zomer als een gunstige plantperiode.

Planten tijdens extreem warm en droog weer kun je beter vermijden, tenzij je de jonge planten goed in de gaten houdt en regelmatig water geeft.

Hoeveel kruiptijm heb je per vierkante meter nodig?

Dat hangt sterk af van de cultivar, de grootte van de planten bij aankoop en hoe snel je een gesloten tapijt wilt.

Een plantafstand van ongeveer 20 tot 30 centimeter wordt voor veel tijmsoorten gebruikt.

Bij 25 centimeter afstand kom je theoretisch uit op ongeveer 16 planten per vierkante meter. Plant je ruimer, dan heb je minder planten nodig, maar duurt het langer voordat de bodem volledig bedekt is.

Controleer altijd de aanbevolen plantafstand van de specifieke cultivar die je koopt.

Hoe snel groeit kruiptijm?

Verwacht niet dat enkele kleine plantjes binnen een paar weken een compleet gazon vervangen. Kruiptijm heeft tijd nodig om zich horizontaal te verspreiden.

De snelheid hangt onder andere af van:

• de gekozen cultivar;
• het aantal uren zon;
• de temperatuur;
• de bodem;
• drainage;
• plantafstand;
• beschikbaarheid van water tijdens de eerste groeifase.

Wil je snel resultaat, dan kun je de planten dichter bij elkaar zetten. Dat is duurder bij de aanleg, maar levert sneller een gesloten tapijt op.

Moet je kruiptijm snoeien?

Kruiptijm hoeft niet op dezelfde manier gesnoeid te worden als een grote struik. Toch kan een snoeibeurt nuttig zijn.

Na de bloei kun je de plant licht terugknippen. Hierdoor blijft het plantdek compact en voorkom je dat er veel lange of houtige uitlopers ontstaan.

Knip niet extreem diep terug in oud kaal hout.

Moet je kruiptijm water geven?

Direct na het planten wel. Jonge planten hebben nog maar een beperkt wortelstelsel en kunnen tijdens warm weer uitdrogen.

Wanneer de planten eenmaal goed zijn aangeslagen, hebben ze veel minder water nodig.

Te veel water geven is uiteindelijk zelfs gevaarlijker dan tijdelijk wat droge grond. Langdurig vocht rond de wortels kan wortelrot veroorzaken.

Moet je kruiptijm bemesten?

Meestal nauwelijks. Kruiptijm groeit van nature goed op relatief voedselarme grond.

Heel rijk bemesten is daarom niet nodig en kan zelfs leiden tot een lossere groei. Richt je vooral op een goede bodemstructuur en drainage in plaats van grote hoeveelheden mest.

Is kruiptijm winterhard?

Veel veelgebruikte kruiptijmcultivars zijn behoorlijk winterhard. Zo krijgen verschillende cultivars van Thymus serpyllum bij de RHS een winterhardheidsclassificatie die aangeeft dat ze flinke vorst kunnen verdragen.

Toch kan kruiptijm tijdens de winter verdwijnen. Vaak speelt vocht daarbij een grotere rol dan vorst.

Een koude, droge bodem is meestal minder problematisch dan een bodem die maandenlang koud én doorweekt blijft.

Blijft kruiptijm groen in de winter?

Veel kruipende tijmsoorten zijn groenblijvend of wintergroen. Dat betekent echter niet dat een tijmtapijt er midden in januari precies hetzelfde uitziet als in juni.

Door kou, vorst, vocht en gebrek aan zon kan het blad verkleuren en kan de plant er tijdelijk minder fris uitzien. In het voorjaar trekt dit meestal weer bij wanneer de groei opnieuw begint.

Kan kruiptijm woekeren?

Kruiptijm verspreidt zich, maar wordt doorgaans niet gezien als een extreem agressieve woekeraar.

Dat verspreiden is juist de bedoeling wanneer je hem als bodembedekker gebruikt. De laagliggende stengels groeien steeds verder over de bodem waardoor een mat ontstaat.

Komt de plant buiten het gewenste plantvak terecht, dan kun je de uitlopers eenvoudig terugknippen.

Is kruiptijm eetbaar?

Hier moet je goed kijken naar de soort die je koopt.

Hoewel kruiptijm tot het geslacht Thymus behoort, wordt niet iedere siercultivar voornamelijk gekweekt vanwege zijn culinaire kwaliteit. Voor gebruik in de keuken is gewone tijm (Thymus vulgaris) doorgaans de bekendste keuze. Missouri Botanical Garden merkt bijvoorbeeld op dat Thymus serpyllum vooral als sierbodembedekker wordt geteeld en veel minder als keukenkruid wordt gebruikt.

Wil je tijm specifiek gebruiken om mee te koken, kies dan een ras dat daarvoor wordt verkocht.

Kruiptijm combineren met een eetbare tuin

Je hoeft kruiptijm natuurlijk niet uitsluitend als sierplant te bekijken. In een tuin waarin kruiden, groenten en sierplanten door elkaar staan, kan een lage tijmsoort mooi langs paden of verhoogde bakken worden geplant.

Heb je weinig ruimte om groenten te verbouwen? Dan kun je bovendien de hoogte benutten door een verticale moestuin te maken. Zo gebruik je muren, rekken of verticale bakken voor eetbare planten, terwijl lage bodembedekkers de beschikbare grond rondom je tuinpaden kunnen vullen.

Kruiptijm aanleggen: zo pak je het aan

Begin met het volledig verwijderen van bestaand onkruid. Vooral wortelonkruiden wil je niet onder een nieuw tijmtapijt laten zitten.

Controleer vervolgens de bodem. Blijft deze lang nat? Verbeter dan eerst de drainage. Op zware grond kun je eventueel een verhoogd plantvak maken.

Zet vervolgens de planten op de gewenste afstand uit voordat je gaat graven. Zo kun je beoordelen of de verdeling mooi gelijkmatig is.

Plant ze op dezelfde diepte als waarop ze in hun pot stonden en geef na het planten water.

De eerste maanden houd je het plantvak onkruidvrij. Zodra de planten zich uitbreiden en elkaar beginnen te raken, ontstaat steeds meer van het karakteristieke groene tapijt.

Kruiptijm zaaien of planten?

Kruiptijm kun je uit zaad opkweken, maar wanneer je snel een bodembedekker wilt aanleggen zijn jonge planten meestal gemakkelijker.

Zaaien is goedkoper wanneer je een groot oppervlak wilt vullen, maar het duurt langer voordat je resultaat ziet. Bovendien kunnen zaailingen van bepaalde cultivars afwijken van de moederplant.

Wil je een specifieke bloemkleur of groeivorm, dan is het daarom verstandig om planten van een bekende cultivar te kopen of bestaande planten vegetatief te vermeerderen.

Kruiptijm vermeerderen

Heb je eenmaal een mooie kruiptijm in de tuin staan? Dan hoef je niet per se steeds nieuwe planten te kopen.

Veel tijmsoorten kun je vermeerderen door:

• delen;
• stekken;
• afleggen;
• zaaien.

Door bestaande planten te delen kun je relatief snel meerdere nieuwe planten krijgen. Zo kun je een steeds groter oppervlak met kruiptijm vullen zonder telkens nieuwe exemplaren te kopen.

Wanneer is kruiptijm géén goede keuze?

Kruiptijm is vooral minder geschikt wanneer je tuin:

• grotendeels in de schaduw ligt;
• zeer natte kleigrond heeft;
• regelmatig onder water staat;
• intensief wordt belopen;
• als speelveld wordt gebruikt;
• een volledig strak en egaal uiterlijk moet hebben.

In zulke omstandigheden zijn de nadelen van kruiptijm waarschijnlijk groter dan de voordelen.

Wanneer is kruiptijm juist wél een goede keuze?

Heb je een zonnige, relatief droge tuin met goed doorlatende grond? Dan worden veel van de nadelen ineens een stuk minder belangrijk.

Kruiptijm is bijvoorbeeld bijzonder interessant voor een:

• zonnige voortuin;
• rotstuin;
• grindtuin;
• droge border;
• helling;
• tuinpad met stapstenen;
• mediterrane tuin;
• insectvriendelijke tuin;
• klein stukje gazon dat nauwelijks wordt gebruikt.

Op zulke plekken komen de eigenschappen van de plant optimaal tot hun recht.

Veelgestelde vragen over kruiptijm

Wegen de nadelen van kruiptijm op tegen de voordelen?

Voor de juiste tuin waarschijnlijk niet. Kruiptijm combineert een aantal eigenschappen die je maar bij weinig bodembedekkers tegelijk tegenkomt: de plant blijft zeer laag, bloeit rijk, ruikt lekker, trekt bestuivers aan en kan goed tegen droogte.

De belangrijkste nadelen van kruiptijm ontstaan vooral wanneer de plant op de verkeerde plek wordt gebruikt. Op zware, natte grond of in diepe schaduw zul je waarschijnlijk teleurgesteld raken. Ook als vervanger voor een intensief gebruikt speelgazon is kruiptijm niet ideaal.

Heb je daarentegen een zonnige plek met goed doorlatende grond waarop maar weinig wordt gelopen, dan is kruiptijm juist een bijzonder aantrekkelijke bodembedekker. Tussen stapstenen, langs een zonnig pad of in een droge voortuin kan een bloeiend tapijt van kruiptijm zowel praktisch als spectaculair mooi zijn.